Ssaki morskie

Ssaki morskie. Morza oblewające Norwegię obfitują w ryby, co zawdzięczają idealnym warunkom dla rozwoju planktonu w lecie. Obfitość pożywienia przyciąga również wieloryby fiszbinowe, które żywią się planktonem, a także walenie zębowce i foki, które jedzą głównie ryby odżywiające się planktonem. Niestety, po wielu latach polowania na wieloryby na północnym Atlantyku i Morzu Ark-tycznym kilka gatunków tych zwierząt znalazło się na skraju wyginięcia. Nic nie wskazuje na to, że liczba wielorybów w tym regionie kiedykolwiek powróci do dawnego stanu jedyny wyjątek to walenie minkę.

Walenie minkę (minkehval) osiągają długość 7 – 10 m i ważą 5-10 ton. Są one fiszbinowcami, czyli zamiast zębów mają w jamie gębowej płyty rogowe. Minkę pływają pomiędzy Azorami a Svalbardem.

Zagrożone wyginięciem sejwale [sei-hval), również należące do fiszbinowców, żyją u wybrzeży Finnmarku. Ich nazwa pochodzi od sei (ryb z rodziny wątłuszowatych), które również pojawiają się tu w sezonie, aby żywić się planktonem. Długość przedstawicieli tego gatunku waleni sięga 18 m, a waga – 30 ton. Podczas corocznej wędrówki sejwale płyną na zimę do mórz północno-zachodniej Afryki i Portugalii, a latem powracają do Morza Norweskiego i południowej części Morza Barentsa.

Finwal (finhval) osiąga długość do 24 m i waży do 80 ton. Finwale stały się głównym celem polowań po wynalezieniu w 1864 r. przez Norwega Svena Foyna harpuna z ładunkiem wybuchowym. Nielegalni wielorybnicy doprowadzili do zmniejszenia liczby tych zwierząt w Atlantyku do kilku tysięcy. Finwale to również zwierzęta migrujące: zimę spędzają w wodach pomiędzy Hiszpanią a południową Norwegią, a lato w morzach oblewających północną Norwegię, wyspy Jan Mayen i Svalbard.

Największe zwierzę świata, płetwal błękitny (bl3hval), rośnie do 28 m długości, a jego waga wynosi aż 110 ton. Płetwale zabijane są ze względu na tłuszcz. W 1967 r. (o wiele za późno!) Międzynarodowa Komisja Wielorybnicza postanowiła w końcu objąć je ochroną. Przed 1864 r. żyło ich 6000 – 9000 sztuk. Obecnie w wodach oceanów pozostało tylko kilkaset płe-twali błękitnych, a od lat 60. nie widziano ich w morzach wokół Norwegii.

Kaszaloty (spermsetthval), mierzące do 19 m i ważące do 50 ton, charakteryzuje „kwadratowy” profil. Żywią się głównie rybami i głowonogami, a pływają zazwyczaj w stadach liczących 15-20 osobników. Kaszaloty zostały przetrzebione przez wielorybników ze względu na tran i drogocenny olbrot (spermaceti – substancję z głowy kaszalota, cenioną w kosmetyce dla zapachu piżma]. Na szczęście parę kaszalotów przypływa do bogatych w ławice wód przy Vesteralen i można je obserwować podczas specjalnie w tym celu organizowanych wycieczek statkiem.

Pomiędzy Alesund a Varangerhałv0yą można czasem spotkać humbaka (długo-płetwiec, knoIhval), wieloryba z grupy zębowców, mierzącego do 15 m i ważącego do 30 ton. Humbaki należą do najbardziej zwinnych waleni. Często wyskakują ponad wodę i biją w nią ogonem, po czym wydają charakterystyczne dźwięki. Natura obdarzyła humbaki donośnym głosem: ich nisko brzmiące wołanie można usłyszeć i zarejestrować nawet z odległości setek kilometrów.

Wieloryb grenlandzki (gr0tilandshval) został niemal doszczętnie wybity pod koniec XIX w., ponieważ dostarczał fiszbinów, kiedyś niezbędnych do wytwarzania gorsetów, wachlarzy i biczów. W 1679 r. wokół Svalbardu pływało ok. 25 000 wielorybów grenlandzkich, teraz została ich tylko garstka.

Orki, zwane miecznikami, a w wielu językach zabójcami (spekkhogger), są największymi drapieżnikami morskimi. Zwierzęta te osiągają długość do 7 m i ważą do 5 ton. U wybrzeży Norwegii żyje ich ok. 1500. Orki pływają w grupach po 2 – 3 osobniki. Żywią się rybami, fokami, delfinami, morświnami i waleniami (na przykład minkę), które mogą być nawet większe niż one same. Grindwal (grindhval), długopletwy waleń o długości ok. 6 m, pływający w stadach liczących do kilkuset osobników, występuje na obszarze aż do Przylądka Północnego. Wale białe, czyli białuchy (hvithval), o długości do 4 m, żyją głównie w Morzu Arktycz-nym, a pływają w stadach liczących od pięciu do kilkunastu osobników.

Biało-szary narwal (narhval), osiągający do 3,5 m długości, ma charakterystyczny, długi na 2,7 m, spiralny cios kostny, który wystaje spod górnej wargi samców. Kieł narwala, a właściwie jeden z dwóch jego zębów, był bardzo poszukiwany w średniowieczu. (Uchodzi! za róg mitycznego jednorożca). Narwale zamieszkują głównie Morze Arktyczne, a od czasu do czasu płyną w górę rzek w poszukiwaniu słodkiej wody. Ich stada liczą 15 – 20 osobników.

W pobliżu Norwegii żyją także butlo-nose, białodziobe delfiny atlantyckie i zwyczajne.

W całej Norwegii nad brzegiem morza spotkać można foki. Do najważniejszych gatunków należą foka pospolita (stein-kobbe), foka szara (havert), foka Weddela [ringsel], foka grenlandzka [granlandssel], kapturnik (klappmyss) i foka wąsata [bldsel). O wiele większy mors (hvalross), który zamieszkuje tylko Svalbard, osiąga długość do 4 m i waży do 1300 kg. Można go rozpoznać po długich kłach, nazywanych ciosami, które u samców osiągają długość 1 m. Chociaż niegdyś intensywnie polowano na morsy ze względu na ich kły i tłuszcz, od 1952 r., kiedy objęto je ochroną, ich populacja na Svalbardzie osiągnęła liczebność ok. 1000 sztuk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *